"Het sociaal beheersrecht is een sterke hefboom om leegstand en verkrotting aan te pakken en de woningkwaliteit te verbeteren." - Lies Corneillie

Sinds 2021 zet stad Leuven het sociaal beheersrecht in als extra instrument tegen hardnekkige leegstand en verkrotting. Vijf jaar later blijkt de aanpak zijn effect niet te missen. Van de 84 woningen die tussen 2021 en 2025 leegstonden of stonden te verkrotten en geselecteerd werden voor een mogelijke procedure sociaal beheer, zijn ondertussen al dertig woningen opnieuw bewoond.

Het sociaal beheersrecht laat de stad toe om het beheer over te nemen van woningen die al geruime tijd leegstaan of aan het verkrotten zijn. Concreet gaat het om woningen die al minstens twee jaar opgenomen zijn in het leegstandsregister of in de Vlaamse inventaris van ongeschikte en onbewoonbare woningen. De woning blijft eigendom van de eigenaar, maar de stad beheert en renoveert het pand zodat het opnieuw voldoet aan de minimale kwaliteitsnormen. Vervolgens wordt de woning sociaal verhuurd via woonmaatschappij Dijledal aan wie moeilijk een woning op de private huurmarkt vindt.

Hefboom

​Sinds 2021 selecteerde de stad in totaal 84 woningen die in aanmerking kwamen voor sociaal beheer. Van de geselecteerde woningen zijn er ondertussen al dertig opnieuw bewoond. Ook bij het merendeel van de overige 54 woningen hebben eigenaars inmiddels actie ondernomen, bijvoorbeeld door renovatiewerken op te starten of de woning opnieuw op de markt te brengen. AG Stadsontwikkeling Leuven kocht een aantal woningen aan en verhuurt ze als budgethuurwoningen. Twee woningen werden effectief in sociaal beheer genomen.

"Het uitoefenen van het sociaal beheersrecht werpt dus zowel direct als indirect zijn vruchten af. Het moedigt eigenaars duidelijk aan om hun woning in orde te brengen. Het blijkt een sterke hefboom om leegstand en verkrotting aan te pakken en de woningkwaliteit te verbeteren. Uiteindelijk willen we dat woningen opnieuw kwalitatief bewoond worden, liefst zo snel mogelijk. De nood aan degelijke woningen in onze stad is immers groot. Elke leegstaande woning is er één teveel", zegt schepen van wonen Lies Corneillie.

Aanvulling op bestaande maatregelen

​De stad maakt gebruik van het sociaal beheersrecht wanneer andere maatregelen onvoldoende resultaat opleveren. Ze pakt al jarenlang leegstaande en verkrotte panden aan, onder meer door eigenaars te begeleiden en een progressieve leegstandsbelasting te heffen.

"Het succes van dit instrument zit niet alleen in het aantal woningen dat effectief in sociaal beheer komt", aldus Corneillie. "Vooral het aantal eigenaars dat alsnog zelf actie onderneemt, toont de meerwaarde aan. Zo zorgen we ervoor dat leegstaande woningen opnieuw beschikbaar worden voor Leuvenaars en verbeteren we tegelijk de woonkwaliteit in onze stad."

Nieuwe selectie in 2026

​Ook in 2026 blijft Leuven het instrument inzetten. Dit jaar selecteerde stad opnieuw 15 woningen die mogelijk in aanmerking komen voor sociaal beheer. De stad zal de eigenaars binnenkort contacteren. Ze krijgen de kans om samen met de stad te bekijken hoe hun woning opnieuw kwalitatief in gebruik kan worden genomen.