"Ik krijg soms de vraag waarom een stad moet bezig zijn met Gaza, met conflicten in het buitenland. Maar het gaat niet over “geruis in het buitenland”, het gaat over mensen-rechten, over vrede, en over ons als mensheid, over ons als mens."

Op 9 augustus werden 80 jaar na datum de vreselijke aanvallen op Hiroshima en Nagasaki herdacht. Als schepen Mondiaal Beleid van Vredesstad en Mensenrechtenstad Leuven mocht Lies Corneillie de tentoonstelling in de Sint-Michielskerk openen. Aangezien vele aanwezigen geraakt werden door haar woorden, delen we hier de tekst. 

Goeieavond iedereen

Ik ben Lies Corneillie, schepen van onder andere Mondiaal Beleid hier in stad Leuven. Ik wil jullie van harte bedanken om hier met zijn allen aanwezig te zijn om samen de vreselijke aanvallen op Hiroshima en Nagasaki te herdenken. Het is niet evident dat jullie hier vanavond met zovelen aanwezig zijn. Vaak denken we aan die atoombommen als iets uit de verre geschiedenis – vandaag 80 jaar geleden – in een land aan de andere kant van de wereld. Ver weg en lang geleden.

Er wordt geschat dat 250.000 mensen gestorven zijn na de aanvallen en nog enkele honderdduizenden meer door de gevolgen van de radioactieve straling. Dat is dus enkele keren het huidige inwonersaantal van Leuven. het zijn hallucinante cijfers: Een massa-vernietigings-wapen, we staan te weinig bij stil bij wat dat woord in werkelijkheid betekent. 

Want hoe verder weg, hoe langer geleden, hoe minder het over mensen gaat maar over nummers, hoe meer we het zien als gebeurtenissen in plaats van keuzes waar dus mensen verantwoordelijk voor zijn. Het lijken gebeurtenissen die ons gewoon overkomen, alsof het niet anders kan of kon, een logisch vervolg op wat voorafging. We zien niet meer wat deze gebeurtenissen in essentie zijn: bewuste strategische keuzes van mensen met macht enerzijds en anderzijds: menselijke tragedies, verscheurde families, verwoeste levens. Keer op keer op keer op keer.

We zien dezelfde dynamiek telkens weer opduiken. Vandaag ook in hoe we over Gaza spreken. Wie al op de betogingen is geweest heeft misschien ook de lange vlag gezien met alle namen van de slachtoffers sinds 7 oktober 2023. Het zijn er te veel om zelfs maar te beginnen lezen. Meer dan 60.000 waarvan 18.000 kinderen. Onlangs was in ik Ieper, aan de Menenpoort, met iets minder dan 55.000 namen op. Voor het aantal dodelijke slachtoffers van de genocide hebben we dus al meer dan 1 Menenpoort nodig. Het besef ook dat elk slachtoffer een naam heeft, een familie heeft, een vriendenkring heeft, talenten heeft, een toekomst heeft. Of beter gezegd: had. Hetzelfde in Oost-Congo, in Soedan, in Oekraïne, in Ethiopië. in ... En dat keer op keer op keer...

Tijdens de voorstelling Yellow Cake Little Boy van Stijn Devillé van Het nieuwstedelijk waande je je een vlieg op de muur in 1945 tijdens de cruciale gesprekken van toenmalige wetenschappers en politieke leiders, … Je leek getuige van dat beslissend moment uit de wereldgeschiedenis. Je wordt je tijdens die voorstelling heel bewust van het feit dat het mensen zijn die door hun keuzes en door hun instructies gezorgd hebben voor één van de grootste oorlogsmisdaden van de mensheid.

Dit zijn geen gebeurtenissen, maar keuzes, gemaakt door mensen – en laat ons eerlijk zijn, vaak mannen. Verblind door narcisme, het eigen gelijk, historische trauma’s, generationele wraaklust of de hoop op een plek in de geschiedenisboeken – wat de motivatie ook mag zijn, vanuit hun ivoren toren besturen zij de rode knoppen die mensenlevens blijven verwoesten.

Laten we vanavond ook spreken over hoop. Een boodschap die ook de overlevenden, de Hibakusha willen brengen. 

Er is ook hoopvol nieuws. Want ook vrede is niet iets dat ons gewoon overkomt. Vrede is ook een keuze, en is ook een werk van mensen. En ik wil optimistisch zijn: want vrede als werk is veel meer aanwezig in ons als mensheid dan oorlog. In elke vorm van zorg, van geweldloos activisme, van cultuur en kunst, van onderwijs, ligt een overtuiging aan de basis die zo vanzelfsprekend is dat er geen kranten mee gevuld worden. Kijk ook maar naar samenlevingen die kreunen onder conflict of onderdrukking, en toch veerkrachtig zijn en voor elkaar blijven zorgen, blijven creëren. Dat brengt hoop.

Ik krijg soms de vraag waarom een stad moet bezig zijn met Gaza, met conflicten in het buitenland. Maar het gaat niet over “geruis in het buitenland”, het gaat over mensenrechten, over vrede, en over ons als mensheid, over ons als mens. De omgekeerde vraag is de vraag die ik wil stellen: hoe kan het dat je hier als mens, en zeker als mens met een stem, met een podium of platform, laat staan met macht, hier niét mee bezig bent?

Als stad zetten we ons af tegen de idee dat onze welvaart beter wordt door bewapening, dat bedreiging moet beantwoord worden door tegendreiging. Het is een opbod waar we uiteindelijk als mensheid aan ten onder gaan. Niemand wordt er beter van.

Als mensenrechtenstad en vredesstad maken wij onze eigen keuzes, en dat zeg ik als vertegenwoordiger van het stadsbestuur maar ook en vooral als getuige van een hele actieve stadsgemeenschap, om blijvend bij te dragen aan vrede: zorgen voor sociale cohesie, voor goede huisvesting in warme buurten, voor een zorgzaam onthaal voor nieuwkomers, voor bijstand voor wie behoeftig is, voor rechtentoekenning voor wie onderbeschermd is, door te strijden tegen discriminatie en racisme, en tegen klimaatverandering. Dit alles is werken aan vrede. Samen doen we vredeswerk. 

Ik weet dat iedereen hier vanavond aanwezig deel uitmaakt van netwerken, in ons sterke sociale weefsel dat mee timmert aan vrede in deze wereld. Ik wil jullie bedanken om de moed niet op te geven – want dat is anno 2025 niet evident. Bedankt om hier vanavond mee duidelijk te maken dat vrede de belangrijkste keuze is die we elke dag opnieuw weer maken.

Bij deze wil ik met veel overtuiging de tentoonstelling openen en de vredesbeweging danken om jaarlijks deze belangrijke gebeurtenis te blijven herdenken, te blijven investeren in educatie en bewustmaking, en te blijven strijden voor duurzame vrede en een actieve geweldloze samenleving. 

Lies Corneillie, schepen van wonen, bouwen en mondiaal beleid en voorzitter van het bijzonder comité van de sociale dienst